Εις το βουνό ψηλά εκεί είν’ εκκλησιά ερημική, το σήμαντρό της δε χτυπά, δεν έχει ψάλτη, ουδέ παπά.
Άγγελος Βλάχος
Διπλωμάτης και ποιητής
Οι πρώτες στροφές του παραπάνω ποιήματος, φαντάζουν απλοϊκές και τόσο μακρινές από το ύφος και το περιεχόμενο, άλλων ποιημάτων… Ξεφεύγουν από το νόημα λέξεων που αφορούν ποιήματα μοντέρνας κουλτούρας φτασμένων ποιητών. Όχι πως δεν έχουν και αυτά την αξία τους και το βαθύ νόημά τους… Νόημα όμως που ξεφεύγει από τις ανάγκες του απλού κόσμου για να καταλάβει το «δυσνόητο» της μοντέρνας γραφής.
Και πάνω σε αυτό, θα αναφερθώ σε μεγάλους κλασικούς Έλληνες ποιητές όπως ο Διονύσιος Σολωμός , ο Κωστής Παλαμάς, ο Κώστας Βάρναλης ο Κώστας Καρυωτάκης και άλλοι πολλοί, που έχουν μελοποιηθεί από επίσης μεγάλους συνθέτες όπως ο Μίκης Θεοδωράκης. ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Γιάννης Μαρκόπουλος και άλλοι. Και θα καταλήξω στον μεγάλο Κωνσταντίνο Καβάφη που όλα του τα ποιήματα αποτελούν δείγματα ιδιαίτερης γραφής, αμεσότητας, κατανόησης και μεγάλου βάθους νοήματος για καθέναν που του αρέσει η ποίηση ή ακόμα κι εκείνου, που δεν είναι λάτρης αυτής.
Το παραπάνω ποίημα του διπλωμάτη και ποιητή Άγγελου Βλάχου δημοσιεύτηκε αρχικά με τον τίτλο «Η μικρή εκκλησιά» στη συλλογή του «Τριάκοντα άσματα». Στην αρχική του μορφή, μάλιστα, ήταν γραμμένο στην καθαρεύουσα, αποπνέοντας μια ιδιαίτερη ευγένεια και μελαγχολία. Το ποίημα μελοποιήθηκε και, με το πέρασμα των δεκαετιών, η γλώσσα του απλοποιήθηκε φυσικά από τον ίδιο τον λαό, με την δύναμη της απλότητας.
Αν αναλύσει κανείς το ποίημα με συγγραφική ματιά, θα εντυπωσιαστεί από την οικονομία του. Με ελάχιστες, απέριττες εικόνες, ο Άγγελος Βλάχος καταφέρνει να χτίσει ένα ολόκληρο σκηνικό: το ψηλό βουνό, την ερημιά, το βουβό σήμαντρο. Κι όμως, παρά την απουσία ιερέα και ψαλτάδων, η πίστη είναι παρούσα μέσα από το «τρεμουλιαστό καντήλι» και τον διαβάτη που σταματά για να κάνει τον σταυρό του. Είναι μια ωδή στην εσωτερική, αθόρυβη κατάνυξη.
Ένα ζωντανό κομμάτι της ταυτότητάς μας.
Σε μια εποχή που όλα αλλάζουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, το να στρέφουμε το βλέμμα μας σε τέτοια σταθερά σημεία αναφοράς είναι μια πράξη πνευματικής αντίστασης. Το «Εκκλησάκι» του Άγγελου Βλάχου μας θυμίζει ότι η αυθεντική τέχνη δεν χρειάζεται τυμπανοκρουσίες για να επιβιώσει. Της αρκεί ένα ψηλό βουνό, λίγη ερημιά και πίστη.
Και έρχομαι στο προκείμενο. Ο Άγιος Αρτέμιος γνωστός στο αγιολόγιο της εκκλησίας μας, δεν είχε ούτε έναν ναό σε ολόκληρη την Κρήτη. Όμως από το 2014 έπαψε αυτό να ισχύει. Γιατί σε ένα «λόφο ψηλά εκεί» στην περιοχή του μικρού Βρουχά στέκεται πανέμορφο αλλά ταπεινό ένα εκκλησάκι για να γαληνεύει την περιοχή, λειτουργώντας μια φορά τον χρόνο, στην μνήμη του αγίου. Στην εποχή μας που όλα μετρούνται με το χρήμα, τις λοβιτούρες και τις απάτες, μια οικογένεια, γνωστή στην πόλη μας, δεν λογάριασε τα μεγάλα έξοδα για την κατασκευή του ναού και την υπέροχη διαμόρφωση του εξωτερικού του χώρου.
Και δεν είναι μόνο αυτό. Η φιλοξενία που παρέχει κάθε χρόνο, μετά το πέρας του εσπερινού, είναι συγκινητική. Ο ηλικιωμένος κτήτορας με περισσή ευγένεια και καλοσύνη συνομίλησε και φέτος με όσους τον πλησίασαν για να του ευχηθούν για τα γενέθλιά του, η δε οικογένειά του έκανε φιλότιμες προσπάθειες για την περιποίηση των παρευρισκομένων.
Ο ήλιος έδυε στο βάθος του ορίζοντα χαμηλώνοντας το φως του και μια αίσθηση γαλήνης με πλημμύρισε. Στην απέναντι πλευρά του λόφου τα τεράστια φτερά των ανεμογεννητριών της περιοχής, φάνταζαν σαν αρπακτικά πουλιά καθώς στριφογύριζαν παράταιρα και ξένα με το τοπίο, υποβαθμίζοντας άγρια την ομορφιά του, σε αντίθεση με το πανέμορφο εκκλησάκι.
Κάποιος μου είπε ότι η ΔΕΗ παρέχει ελαφρά μειωμένο κόστος ρεύματος στην κοινότητα, ως ανταποδοτικό όφελος για να «αντισταθμίσει» τα πουλιά που δεν θα μπορούν να υπάρξουν ελεύθερα, την αλλοίωση του περιβάλλοντος και την οπτική ρύπανση.
Στο νου μου ήλθε η αρχαία ρήση «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Όμως εδώ κατά κοινή ομολογία το κακό δεν είναι ανάλογο (αμιγές) του καλού. Η αιολική ενέργεια μπορεί να χρειάζεται προκειμένου να αντικαταστήσει άλλες μορφές ενέργειας που εξαντλούνται, αλλά με ορθολογικό τρόπο και προσοχή, χωρίς επιβάρυνση του περιβάλλοντος και χωρίς να παρέχονται ψίχουλα στις τοπικές κοινωνίες.
Μανώλης Συλλιγάρδος
τ. Δ/ντής Δασών Λασιθίου
Συγγραφέας
