ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, ΠΟΛΗ ΦΙΛΙΚΗ ΠΡΟΣ ΟΛΟΥΣ
Του Οδυσσέα Ν. Σγουρού, Αρχιτέκτονα ΕΜΠ
Μέρος Α΄
ΣΥΝΟΙΚΙΑ ΑΡΑΠΙΚΑ: Η ανάπλασή τους αφετηρία για τον Άγιο Νικόλαο του 21ου αι.
Ο Δήμος Αγίου Νικολάου, ενέκρινε με απόφαση του Δ.Σ. (24/9.02.2026), την επικαιροποιημένη πρόταση για τη στρατηγική βιώσιμης αστικής ανάπτυξης (ΣΒΑΑ1), συνολικού ύψους 13 εκατ. ευρώ. Προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση στο επίπεδο της τοπικής ανθρώπινης κοινότητας κατά τη διάρκεια της οποίας κλήθηκαν οι κάτοικοι της γειτονιάς των Αράπικων (εικ.1) σε μια ανοικτή συζήτηση στο γραφείο του Δημάρχου κ. Μανόλη Μενεγάκη, τη Δευτέρα 2.02.2026. Πέρασαν 15 χρόνια μετά την ολοκλήρωση της πολεοδομικής μελέτης ανάπλασης -το 2011- που εκπονήθηκε μετά από ανοικτό διαγωνισμό της δημαρχιακής αρχής του κ. Δημητρίου Κουνενάκη και η πόλη δείχνει να ξαναπιάνει το νήμα που θα κάνει πράξη μια ζωτική πολεοδομική παρέμβαση που θα αναβαθμίσει συνολικά τις συνθήκες ζωής των κατοίκων της ιστορικής αυτής συνοικίας, θέτοντας αποφασιστικά το ζήτημα στις προτεραιότητες της τοπικής στρατηγικής ενός βιώσιμου αστικού σχεδιασμού.
Η βελτίωση των όρων διαβίωσης σε όλες τις παλιές επάκτιες συνοικίες και στο ιστορικό κέντρο της πόλης (Αράπικα, Μύλος, Νομαρχιακό μέγαρο, περιοχή οδού Καζάνη),υπήρξε ένα ουσιαστικό εγχείρημα σχεδιασμού πολεοδομικής κλίμακας που την περίοδο 2008-2012 έθεσε προτεραιότητες που είχαν σχέση με τις πάγιες κοινωνικές ανάγκες όλων των κατοίκων της πόλης. Από τις προτάσεις αυτές ολοκληρώθηκε μέχρι σήμερα μόνο η διαμόρφωση της οδού Καζάνη. Η σημερινή συνέχιση αυτής της διαδικασίας αποδεικνύει τη σημασία του συμμετοχικού σχεδιασμού -την οποία έχει υιοθετήσει και εξαγγείλει η σημερινή δημοτική αρχή- και όπως αποδεικνύει η διεθνής και η Ελληνική εμπειρία αποτελεί τη μόνη πρακτική που μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά στην καλύτερη οργάνωση του δημόσιου χώρου των πόλεων. Ιδιαίτερα θετική κρίνεται η αναγνώριση από τον Δήμο, της ανάγκης διάθεσης σημαντικού μέρους των χρηματοδοτήσεων της ΣΒΑΑ, σε αναγκαίες και ουσιαστικές παρεμβάσεις που θα καταστήσουν καλύτερες τις παλιές συνοικίες του ρυμοτομικού του Αγίου Νικολάου στον εσωτερικό τους πυρήνα, σε περιοχές του ιστού που δεν είχαν δεχτεί αντίστοιχες βελτιώσεις μεταπολεμικά και παρουσιάζουν σήμερα συσσωρευμένες υστερήσεις και λειτουργικά προβλήματα.
Η παρουσία πολλών κατοίκων της συνοικίας των Αράπικων στη διαβούλευση και η έκφραση της καθημερινής αγωνίας τους για την εγκατάλειψη μιας γειτονιάς σε άμεση σχέση με το παραλιακό μέτωπο της πόλης και η ευκαιρία που τους δόθηκε μέσω της πρόσκλησης του Δημάρχου, που άνοιξε το γραφείο του για να τους υποδεχτεί, να διατυπώσουν ιδέες, προβληματισμούς και προτάσεις, αποτέλεσε μια πρωτόγνωρη διαδικασία άμεσης και αδιαμεσολάβητης επικοινωνίας και διαβούλευσης και έδειξε πως η σημερινή δημοτική αρχή συμμερίζεται τις ανησυχίες και τις θεμιτές προσδοκίες τους. Κυρίως όμως άφησε να διαφανεί πως οι απόψεις όλων ανεξαιρέτως των Πολιτών και των κατοίκων της πόλης έχουν ένα ευνοϊκό περιβάλλον να ακουστούν και να επηρεάσουν τις τελικές αποφάσεις που τους αφορούν και στοχεύουν να κάνουν την καθημερινότητά τους καλύτερη.
Μετά τη διάνοιξη της βασικής οδού Στρατ. Μιχ.Κόρακα το 19272, με την αναμφίβολη επιρροή σημαινόντων παραγόντων της αστικής μερίδας της πόλης που κατοικούσαν στη γειτονιά, πιο ουσιαστικό δημόσιο έργο υπήρξε η ολοκλήρωση του παραλιακού δρόμου προς το Αμμούδι στις αρχές της δεκαετίας του 1960 με πόρους του τότε ΕΟΤ3. Μετά και την ανέγερση της εκκλησίας του Αγίου Ανδρέα που ακολούθησε από την Χρ. Ξανθουδίδου-Κούνδουρου πριν από 60 χρόνια ανατολικά του αρχαιολογικού μουσείου (εγκαινιάστηκε στις 30.11.1966), η ευρύτερη περιοχή των Αράπικων, δεν είχε την εύνοια και την ιδιαίτερη προσοχή της δημοτικής αρχής. Αυτό βέβαια αφορούσε και άλλες ιστορικές γειτονιές της πόλης, ιδιαίτερα τη δύσκολη μεταπολεμική περίοδο μετά το 1949 που οι τοπικοί πόροι ήταν πολύ περιορισμένοι. Μεταπολιτευτικά με την εξέλιξη της περιοχής σε διακεκριμένο τουριστικό προορισμό και τη δημιουργία υποδομών υψηλής στάθμης, το ενδιαφέρον του Δήμου θα ανέμενε κανείς πως θα ήταν επαυξημένο. Παρά τις σημαντικές ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις που έγιναν με ιδιωτικές επενδύσεις με αφετηρία την ολοκλήρωση του Minos Beach το 1963, η φέρουσα ικανότητα και η ποιότητα του δημόσιου χώρου και των αναγκαίων πολεοδομικά υποδομών του εσωτερικού ιστού της πόλης δεν βελτιώθηκαν στον βαθμό που απαιτούσε η συνεχής εξέλιξη και η διαρκής μεγέθυνση4 των ορίων και των μεγεθών του αστικού περιβάλλοντος. Με λίγα λόγια ο πολεοδομικός σχηματισμός του Αγίου Νικολάου αλλά και η ευρύτερη περιαστική περιοχή με τα ξενοδοχεία των πολλών αστέρων έμειναν στο επίπεδο «ενός αστέρος» σε δρόμους, υποδομές, δίκτυα, δημόσιο χώρο, κυκλοφοριακούς άξονες, χώρους στάθμευσης κ.α.
Η συνοικία των Αράπικων (εικ.2), που συγκροτεί το μεγάλο επιθαλάσσιο βορειανατολικό τμήμα της πόλης, εξελίχθηκε σταδιακά και γειτνιάζει άμεσα με το Γ.Ν.Νοσοκομείο, με τις εργατικές κατοικίες του 1957 (αρχιτ.: Άρης Κωνσταντινίδης), το αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης που ολοκληρώθηκε την περίοδο 1961-1966 (αρχιτ.: Π.Καραντινός) και σημαντικές ξενοδοχειακές υποδομές που διαμορφώνουν εκ των πραγμάτων τις δικές τους φορτίσεις στη γειτονιά και ειδικά στο ζήτημα της στάθμευσης των μόνιμων κατοίκων. Η περιοχή δηλαδή πολεοδομικά σήμερα δέχεται σοβαρές λειτουργικές επιβαρύνσεις, χωρίς να έχει ληφθεί πρόνοια ή να έχουν γίνει αποφασιστικές παρεμβάσεις που θα βελτίωναν τους όρους της καθημερινότητας των κατοίκων της σε όλο το τμήμα του ιστού που αποτελεί ένα μεγάλο μέρος του Β.Α. επάκτιου πολεοδομικού μετώπου της πόλης. Είναι ενδεικτική η διατύπωση παλαιών κατοίκων που υπογράμμισαν πως στη γειτονιά «δεν έχει μπει πέτρα πάνω στην πέτρα» τα τελευταία 50 χρόνια. Έχουν πολύ ενδιαφέρον δύο δημοσιεύματα του 1931 στην εφημερίδα «Ανατολική Κρήτη»5 που αναφέρονται στις διαμαρτυρίες των κατοίκων προς τη δημοτική αρχή για την εγκατάλειψη που αντιμετωπίζει μια γειτονιά γεμάτη «κατσάβραχα» και αδιάστρωτους χωμάτινους δρόμους, προτείνοντας ακόμη και την αλλαγή του ονόματος το οποίο θεωρούν αιτία της κακοδαιμονίας της (!).
Η μελέτη της περιόδου 2009-2012, περιείχε σαφείς πολεοδομικές προβλέψεις για το εσωτερικό της γειτονιάς και είχε παρουσιαστεί στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης στις 15.07.2011, όπου συνάντησε την ομόφωνη αποδοχή. Τα βασικά σημεία της ήταν τα παρακάτω:
1.Διασύνδεση συνοικίας με το παραλιακό μέτωπο και την οδό Κων. Παλαιολόγου.
1.1.Πλήρης διασύνδεση της συνοικίας με το παραλιακό μέτωπο μέσω της διάνοιξης (εικ.4), ανακατασκευής και συντήρησης 10 κλιμάκων, που θα βελτιώσουν την προσβασιμότητα και παράλληλα θα δημιουργήσουν ένα ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό σύνολο οδεύσεων στην επάκτια ζώνη, που συναντάται σε πολύ λίγες παραλιακές πόλεις. Για λόγους πολυμορφίας και προαγωγής των νεότερων αρχιτεκτονικών συνθετικών ιδιωματισμών, στο θέμα του σχεδιασμού που ήδη είχαν τη δεκαετία του 1990 δοθεί απτά δείγματα μιας νεωτερικής αντιμετώπισης επί της δημαρχίας Γεωργίου Μενεγάκη6, προτάθηκε από την ομάδα μελέτης η επεξεργασία τους από 8 διαφορετικούς -μεγαλύτερους αλλά και νέους- αρχιτέκτονες, που κατέθεσαν ενδιαφέρουσες και πρωτότυπες προτάσεις. Στο πλαίσιο της σχετικής συζήτησης που ακολούθησε είχε τεθεί και το θέμα διερεύνησης κατασκευής 2 ανελκυστήρων ΑμεΑ στις σκάλες των οδών Μαραθώνος και Αθανασίου Διάκου, οι οποίες χρειάζονται οριστική επεξεργασία και μπορούν να προσφέρουν σημαντική εξυπηρέτηση στην προσβασιμότητα της γειτονιάς από τον παραλιακό δρόμο σε ΑμεΑ και επισκέπτες της πόλης.
1.2. Διαμόρφωση των 2 κλιμάκων προς την οδό Κων. Παλαιολόγου, με την ανακατασκευή και τη βελτίωση της βατότητας της σκάλας της οδού Νίκωνος και τη διάνοιξη της αντίστοιχης ανατολικά του μουσείου (εικ.5), που θα προσφέρει όδευση προς τον Ι.Ν. του Αγίου Ανδρέα, που εξακολουθεί μετά από 60 χρόνια να παραμένει δυσπρόσιτος από το δίκτυο των κεντρικών αξόνων της πόλης.
2. Αναβάθμιση δικτύου κοινοχρήστων χώρων και αρχιτεκτονικού αποθέματος.
2.1. Σχολαστική διαμόρφωση όλων των μικρών κοινοχρήστων χώρων της γειτονιάς, που είναι ιδιαίτερα περιορισμένοι σήμερα, έχουν εγκαταλειφθεί επί χρόνια και σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν μετατραπεί σε εστίες υποβάθμισης (τρίγωνο στη συμβολή Στρατ. Μιχ. Κόρακα και Ερ.Σταυρού/εικ.3) και ουσιαστική βελτίωση της αυλής του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Ανδρέα με τις κατάλληλες τοπικές διανοίξεις και αναδιαμορφώσεις. Σοβαρή μελέτη χρειάζεται και η αναδιαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου του αρχαιολογικού μουσείου και η οργανική διασύνδεση του μεγάλου υπαίθριου χώρου του με τις δραστηριότητες και τη λειτουργία της γειτονιάς και της πόλης σε στενή συνεργασία με -την ανοικτή σε δράσεις- τοπική Εφορεία αρχαιοτήτων. Σε όλες τις Ελληνικές πόλεις αλλά και διεθνώς οι αυλές των μουσείων είναι μεταβατικοί χώροι ανοικτοί και φιλικοί στους πολίτες με κοινόχρηστο και όχι περίφρακτο χαρακτήρα.
2.2. Ανάδειξη και αποκατάσταση των κτισμάτων του Φρουραρχείου (διατηρητέο σήμερα που θα παραχωρηθεί προς χρήση στον Δήμο από την ΕΤΑΔ μετά τη διεκδίκησή του από τη δημοτική αρχή-με ομόφωνη διάθεση όλων- και τη σχετική διαδικασία που ολοκληρώνεται) και της οικίας του κληροδοτήματος Καπετάν Φαφούτη (με ξεχωριστή θέση στην αρχιτεκτονική στρωματογραφία της πόλης που πρέπει να κηρυχθεί άμεσα διατηρητέο και όχι να κατεδαφιστεί, αφού αντιμετωπισθούν όλες οι νομικές και ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες και περιέλθει στην ιδιοκτησία του Δήμου) και ενίσχυση και παροχή κινήτρων για την επισκευή και την επανάχρηση όλων των κηρυγμένων αλλά και των πιο διακριτών ιδιωτικών κτιρίων με φανερή ποιότητα που αξίζουν μια θέση στο απόθεμα των ξεχωριστών αρχιτεκτονικών δειγμάτων της πόλης.
3. Βελτίωση δικτύου κυκλοφορίας γειτονιάς.
3.1.Λειτουργική αναδιαμόρφωση όλων των οδοστρωμάτων της γειτονιάς με διαμόρφωση συνθηκών ήπιας κυκλοφορίας όπως ταιριάζει σε περιοχές αμιγούς κατοικίας, με σύγχρονα και φιλικά «ψυχρά» υλικά διάστρωσης που ευνοούν το τοπικό μικροκλίμα, με κατάλληλες φυτεύσεις και οδεύσεις ΑμεΑ και ειδική φροντίδα διασύνδεσης όλων των εισόδων κατοικιών με το κοινόχρηστο δίκτυο κυκλοφορίας, ειδικά σε περιπτώσεις δρόμων με προβληματική προσβασιμότητα (π.χ. στην οδό Πρίγκ. Γεωργίου). Για το θέμα κατασκευής πεζοδρομίων η διερεύνηση εφαρμογής όλων των πιθανών υψομετρικών διαμορφώσεων του οδοστρώματος ανάλογα με το υφιστάμενο πλάτος των δρόμων -που στις πιο πολλές περιπτώσεις βέβαια δεν ξεπερνούν τα 6,00 μ.- με την επιλογή ισοϋψούς διαμόρφωσης δαπέδου στους στενούς δρόμους που επιτρέπει ο ΚΟΚ, προκειμένου να μπορεί να εξυπηρετηθεί και η στάθμευση οχημάτων στη μια πλευρά με παράλληλη εξατομικευμένη εξασφάλιση της απρόσκοπτης πρόσβασης σε χώρους εισόδου.
4. Στάθμευση οχημάτων μόνιμων κατοίκων γειτονιάς.
Ριζική αντιμετώπιση της μεγάλης έλλειψης θέσεων στάθμευσης με τη θεσμοποίηση κανονισμού γειτονιάς που θα παρέχει προτεραιότητα και αποκλειστικότητα χρήσης χώρων παρόδιας στάθμευσης στους μόνιμους κατοίκους της γειτονιάς με τη χορήγηση της σχετικής κάρτας. Το ζήτημα αυτό θα απαιτήσει ολοκληρωμένη μελέτη κυκλοφοριακής οργάνωσης της συνοικίας των Αράπικων και αναγνώρισης της φέρουσας ικανότητας και των αναγκών στάθμευσης και θα αποτελέσει την αφετηρία της γενίκευσης εφαρμογής του σε όλες τις πυκνοδομημένες ιστορικές γειτονιές της πόλης. Αυτό πρέπει να συνδυαστεί με την αναζήτηση νέων θέσεων στάθμευσης (επί πληρωμή) από τους επισκέπτες -όπως συμβαίνει παντού στον κόσμο- και θα αποτελέσει μια ουσιαστική χειρονομία φροντίδας και σεβασμού προς τους μόνιμους κατοίκους της πόλης που υποδέχεται στη διάρκεια της θερινής περιόδου πολλαπλάσιο σε σχέση με την κλίμακά της πληθυσμό.
Με αφορμή αυτή τη διαδικασία πρέπει να ανατεθεί ολοκληρωμένη μελέτη διαχείρισης στης στάθμευσης σε όλη την πόλη, όπως συμβαίνει σε πολλές Ελληνικές πόλεις (π.χ. Χανιά), που θεωρούν πως η ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων και των επισκεπτών πρέπει να αποτελεί διαρκή προτεραιότητα της δημοτικής αρχής. Η μελέτη αυτή θα περιλαμβάνει και την οργάνωση ενός δικτύου χώρων στάθμευσης με διασπορά σε όλο τον πολεοδομικό ιστό που θα εξυπηρετεί την προσωρινή στάθμευση και θα αναδιανέμει τις κυκλοφοριακές πιέσεις αποφορτίζοντας τη συγκέντρωση κινήσεων σε κεντρικές περιοχές και αντιμετωπίζοντας ένα ζήτημα που έχει καταστεί με την πάροδο του χρόνου δυσμενέστερο καθώς η φέρουσα ικανότητα7 της πόλης έχει σταδιακά περιοριστεί τα τελευταία 40 χρόνια. Για την υλοποίηση ενός άμεσου προγράμματος εξασφάλισης χώρων στάθμευσης πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλοι οι διαθέσιμοι χώροι , με παράλληλη διαφύλαξη των πολύτιμων κοινόχρηστων χώρων και να αναζητηθούν πόροι κυρίως από το «Πράσινο ταμείο» που χρηματοδοτεί σήμερα την αγορά και υπέργεια διαμόρφωση αντίστοιχων χώρων. Με τον τρόπο αυτό θα καλυφθεί το σοβαρό κενό που υπήρξε στη διαμόρφωση αντίστοιχων χώρων, κυρίως τα τελευταία 30 χρόνια της μεγέθυνσης των σχετικών αναγκών της πόλης.
6. Κανονισμός γειτονιάς.
Η εισαγωγή και η θεσμοποίηση -μετά από συστηματική συμμετοχική διαβούλευση- ενός κανονισμού γειτονιάς για όλη την πόλη, θα θέσει όλα τα ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητα και προωθούν την ποιότητα ζωής και τη συνύπαρξη στις περιοχές κατοικίας και ιδιαίτερα σε τμήματα του πολεοδομικού ιστού που υπάρχουν φορτίσεις ή συγκρούσεις χρήσεων . Θέματα όπως η κυκλοφορία, η στάθμευση και η προστασία του δημόσιου κοινόχρηστου χώρου, θα πρέπει να αποτελούν μαζί με διαχειριστικά θέματα καθαριότητας και εύρυθμης λειτουργίας μιας γειτονιάς, αποτέλεσμα κοινής συναινετικής προσέγγισης που θα βασίζεται στη δέσμευση όλων και δεν θα καθορίζεται μόνο από την υποχρέωση τήρησης κανονιστικών πλαισίων ελέγχου ή επιβολής κυρώσεων. Δηλαδή ένα νέο πρότυπο συμβίωσης8 (modus vivendi) με στόχο τη διαμόρφωση μιας διαφορετικής νοοτροπίας αλληλοσεβασμού που θα αποτελεί και τη βάση διαπαιδαγώγησης της νεότερης γενιάς.
7.Επίμετρο.
Οι παραπάνω προβλέψεις της μελέτης πολεοδομικής ανάπλασης των Αράπικων του 2011, που διέθετε μεγάλο βαθμό πληρότητας, δεν προωθήθηκαν στη συνέχεια επί δύο δημαρχιακές θητείες , ούτε υπήρξαν αντικείμενο επεξεργασίας και ωρίμανσης και η γειτονιά των Αράπικων αφέθηκε σε πλήρη εγκατάλειψη, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιαστούν τα προβλήματα και οι ανάγκες της καθημερινότητας. Με την επαναφορά του συνόλου των προτάσεών της σε διαβούλευση για την αναθεώρηση του ΣΒΑΑ, προσφέρεται στον Δήμο η δυνατότητα αξιολόγησης και επιλογής εκείνων των παρεμβάσεων που θεωρούνται άμεσης προτεραιότητας και μπορούν να συνδυαστούν με τις υπόλοιπες κεντρικές αναπλάσεις. Δηλαδή την αναβάθμιση της οδού Κων. Παλαιολόγου και την αναδιαμόρφωση του χώρου της ιστορικής πλατείας Ελ.Βενιζέλου, που αποτελούν αντίστοιχα τον άξονα σύνδεσης της περιοχής της Λίμνης με το Νοσοκομείο και τον κεντρικό πυρήνα του ιστορικού κέντρου της πόλης.
Η ανάπλαση της περιοχής των Αράπικων θα αποτελέσει μια σημαντική χρονική αφετηρία για την επανέναρξη της συνολικής προσπάθειας αναβάθμισης των ιστορικών επάκτιων συνοικιών της πόλης που πρέπει να αποτελέσει κεντρικό στόχο των πολεοδομικών παρεμβάσεων του Δήμου τα επόμενα χρόνια. Όλα τα ζητήματα που αναφέρθηκαν αναλυτικά παραπάνω οφείλουν να τροφοδοτήσουν τον σχεδιασμό και τον προγραμματισμό μας για τον Άγιο Νικόλαο του 21ου αι. Στη συλλογική και διαρκή διεκδίκηση και την επεξεργασία ιδεών και καλών πρακτικών που θα απαιτηθεί έχουν θέση όλοι οι κάτοικοι, οι φορείς και οι παράγοντες της πόλης που κινούνται χωρίς προκατάληψη και θεωρούν πως ο τόπος αξίζει μια καλύτερη αντιμετώπιση και μια διαρκή έγνοια, πρωταρχικά για τους μόνιμους κατοίκους του που γεννήθηκαν ή επέλεξαν να ζήσουν εδώ. Όσοι έχουν διαφορετική άποψη μπορούν να την εκφράζουν δημόσια, αλλά αυτό που ενδιαφέρει κατεξοχήν σήμερα είναι η προώθηση και η κοινή προσπάθεια για τη βελτίωση της ποιότητας του αστικού ιστού της πόλης. Στο ζήτημα αυτό δεν έχω καμιά αμφιβολία πως η ανθρώπινη κοινότητα της πόλης και κυρίως οι νέοι θα στηρίξουν κάθε σχετική πρωτοβουλία με το βλέμμα ανοικτό και στραμμένο στο μέλλον !
Οδυσσέας Ν.Σγουρός, Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ
Κάτοικος Αράπικων
(Στο Β΄μέρος: Κεντρική πλατεία Ελ.Βενιζέλου-Η επανάκτηση του ιστορικού πυρήνα της πόλης).
Σημειώσεις:
1.ΣΒΑΑ: Στρατηγική βιώσιμης αστικής ανάπτυξης. Πρόγραμμα χρηματοδότησης παρεμβάσεων στα 4 αστικά κέντρα, πρωτεύουσες των Π.Ε. της Κρήτης, από το οποίο προβλέπεται η διάθεση συνολικής χρηματοδότησης ύψους 13 εκατ. ευρώ στην πόλη του Αγίου Νικολάου με ορίζοντα υλοποίησης το 2029. Η στρατηγική αυτή έχει στόχο έργα και υποδομές που θα βελτιώσουν τις συνθήκες του ευρύτερου αστικού συγκροτήματος του Αγίου Νικολάου και βρίσκεται σήμερα σε φάση αναδιαμόρφωσης και αναθεώρησης των προτάσεών της με την ένταξη προτάσεων που διαθέτουν ένα σημαντικό επίπεδο ωρίμανσης και αξιολογήθηκε από τη δημοτική αρχή πως εντάσσονται στη λογική της συνολικότερης αναβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος και της ουσιαστικής ποιοτικής βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων της πόλης.
2.Σε σχετική απόφαση του δημοτικού συμβουλίου Αγίου Νικολάου στις 12.10.1927, εγκρίθηκε «η αποζημίωση θραυσθέντων κεραμιδιών» λόγω της διάνοιξης της οδού Στρ. Μιχ. Κόρακα, προφανώς από τη χρήση εκρηκτικών λόγω του βραχώδους εδαφικού υποβάθρου των Αράπικων. (Το σχετικό υλικό τεκμηρίωσης ευγενικά μού παραχώρησε η Ιστορικός κ. Μαρία Σωρού από το προσωπικό της αρχείο που περιλαμβάνει πολλά στοιχεία για τη νεότερη ιστορική περίοδο της πόλης και της ευρύτερης περιοχής του δήμου).
3. Το έργο της ανακατασκευής του παραλιακού δρόμου προς «Αμμούδι (που ασφαλτοστρώθηκε την περίοδο 1971-72) μαζί με τον ηλεκτροφωτισμό και την επέκταση του δικτύου ύδρευσης, μελετήθηκε από την Τεχνική υπηρεσία του ΕΟΤ και υλοποιήθηκε από την Τεχνική Υπηρεσία της τότε Νομαρχίας, όπως αναφέρει ο Κ.Χρ.Κατσιγιάννης (στέλεχος της τεχνικής υπηρεσίας του ΕΟΤ μεταπολεμικά επί πολλά χρόνια) στο βιβλίο του «ΕΟΤ-Ταξίδι στο χρόνο», αυτοέκδοση, Αθήνα 2017, σελ.246. Η χρηματοδότηση έγινε για την υποστήριξη της τουριστικής υποδομής του συγκροτήματος του Minos Beach, στο οποίο είχε συμμετοχή και ο δήμος Αγίου Νικολάου έχοντας παραχωρήσει προς τούτο το ακίνητο της παλαιάς σχολής Χωροφυλακής.
4.Ο υψηλός συντελεστής δόμησης (2,10) στη ζώνη Β1Η2 έχει διαμορφώσει μια γειτονιά με υψηλές πυκνότητες κατοίκησης που σε συνδυασμό με το δίκτυο στενών δρόμων (πλ.6,00 μ. με εξαίρεση την Ερυθρού Σταυρού και την Στρ. Μιχ. Κόρακα), την έντονη παρουσία υποδομών φιλοξενίας με σημαντικό αριθμό κλινών και τη συστηματική απουσία δημοτικών παρεμβάσεων στο εσωτερικό της επί πολλά χρόνια, έχει προσδώσει στο θέμα διαχείρισης της στάθμευσης επείγοντα χαρακτήρα καθώς υποβαθμίζει αισθητά την ποιότητα διαβίωσης για τους μόνιμους κατοίκους της περιοχής.
5.«ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΚΡΗΤΗ»: Εφημερίδα με εκδότη τον Δημ. Κορωνάκη (εκ Βρυσών) στη Νεάπολη, με νέα από την περιοχή της Ανατ. Κρήτης την περίοδο 1930-31. Το 1932 πωλήθηκε το τυπογραφείο της στον Μ.Η.Κοζύρη, που εξέδωσε στη συνέχεια την «ΑΝΑΤΟΛΗ» στις 25 Μαρτίου 1932. Σε μονόστηλά της αναφερόταν τακτικά στις διαμαρτυρίες των κατοίκων των Αράπικων. «…Οι κάτοικοι της συνοικίας Αράπικα μας παραπονέθηκαν για την έλλειψη δρόμων που καθιστά ιδίως τον χειμώνα εξαιρετικά δύσκολη την κίνηση στη συνοικία αυτή..» (φ.14.11.1931) «…Δεν ξέρουμε αν σκέφτηκε ο Δήμος μας την υπόδειξη που του κάμαμε σχετικά με την ονομασία των δρόμων και την μετονομασία της βαρβαρικής λέξης Αράπικα, που με αυτή ονομάζουμε την ωραιοτέρα συνοικία της πόλεως μας…»(φ.3.12.1931). Η απόγνωση των κατοίκων της γειτονιάς συνέδεε την κατάστασή της με το ίδιο το όνομά της, αποδίδοντας -σχεδόν μεταφυσικό χαρακτήρα- στην εγκατάλειψη και τις συνθήκες που επικρατούσαν. (Το σχετικό υλικό τεκμηρίωσης ευγενικά μού παραχώρησε η Ιστορικός κ. Μαρία Σωρού από το προσωπικό της αρχείο που περιλαμβάνει πολλά στοιχεία για τη νεότερη ιστορική περίοδο της πόλης και της περιοχής του δήμου).
6.Ο σχεδιασμός των (πολυάριθμων) κλιμάκων της πόλης διαφοροποιήθηκε δραστικά κατά την περίοδο 1993-1998, όταν με πρωτοβουλία της δημαρχιακής αρχής του κ. Γεωργίου Μενεγάκη, δόθηκε η δυνατότητα να σχεδιαστούν αρχικά από τον γράφοντα και την αρχιτέκτονα Μάρω Δαγιάντη, δύο σκάλες στην περιοχή της Κιτροπλατείας που συνδύαζαν τη λειτουργική εξυπηρέτηση με μια σύνθετη αρχιτεκτονική επεξεργασία που καθιστούσε τις οδεύσεις ολοκληρωμένες χωρικές εμπειρίες και εμπλούτιζε αισθητικά το αστικό περιβάλλον της πόλης. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν αντίστοιχες παρεμβάσεις και σε πολλά άλλα σημεία του ιστού με τον σχεδιασμό και την ουσιαστική συμβολή της τεχνικής υπηρεσίας του δήμου και ιδιαίτερα των εργοδηγών Γιάννη Λουκάκη και Νίκου Κατρίνη, που συνέβαλαν καθοριστικά -και με μεγάλη αφοσίωση- στην υλοποίηση της κατασκευής τους (βλ. σχετ. άρθρο του Λ. Κλώντζα στην εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ, 4.10.2025).
7. Η φέρουσα ικανότητα μιας πόλης ή περιοχής (διεθνής όρος: carrying capacity) ορίζεται ως το μέγιστο επίπεδο ανθρώπινων δραστηριοτήτων, πολεοδομικών λειτουργιών και πληθυσμού που μπορεί να υποστηρίξει μια πόλη ή μια περιοχή χωρίς να υποβαθμίζονται οι φυσικοί πόροι, το περιβάλλον, ο δομημένος χώρος, η ποιότητα ζωής και η κοινωνικοοικονομική της λειτουργία, τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον.
8.Μοdus Vivendi ( ή modus operandi): Τρόπος διαβίωσης (ή τρόπος λειτουργίας),δηλαδή ένα νέο πλαίσιο κανόνων -ποιοτικά καλύτερο- που θα αποτελεί κοινή δέσμευση όλων και θα προωθεί τόσο την ποιότητα της καθημερινότητας όσο και τη διαρκή βελτίωση των σχέσεων των μελών της ανθρώπινης κοινότητας του τόπου που θα βασίζεται στον αμοιβαίο αλληλοσεβασμό.#
