Πριν λίγες, μέρες μέσω τηλεοπτικού σταθμού εθνικής εμβέλειας δόθηκε μεγάλη δημοσιό-τητα στις συνθήκες λειτουργείας του Παραρτήματος ΑΜΕΑ Λασιθίου (πρώην ΘΧΠΛ).
Θα είναι θετική εξέλιξη αν εξαιτίας αυτής της δημοσιότητας προκύψουν θετικές ενέργειες όχι μόνο για την δομή του Αγίου Νικολάου αλλά για όλα τα αντίστοιχα ιδρύματα σε όλη τη χώρα. Γιατί δυστυχώς οι συνθήκες στους χώρους εξυπηρέτησης/περίθαλψης των μειονεκτούντων συνανθρώπων μας είναι ανάλογες και στα υπόλοιπα ιδρύματα. Ελάχιστο προσωπικό, χωρίς τις απαιτούμενες ειδικότητες, εμπλοκή ιδιωτών στην καθαριότητα και την σίτιση, απόλυτος ιδρυματισμός. Λειτουργούν ως αποθήκες ψυχών και μειονεκτούντων συνανθρώπων μας και όχι ως δομές υποστήριξης και περίθαλψης με το απαιτούμενο και κατάλληλο προσωπικό.
Δυστυχώς κεντρικός άξονας της κοινωνικής πολιτικής στην χώρα παραμένει η απόδοση επιδομάτων και όχι η δημιουργία δικτύου υποδομών ενταγμένων στις τοπικές κοινωνίες ώστε οι περιθαλπόμενοι/εξυπηρετούμενοι να μην αποκόπτονται από την κοινωνία. Σε όλη την υπόλοιπη Ευρώπη ιδρύματα όπως της πόλης μας έχουν αντικατασταθεί προ πολλού από μικρές δομές διανεμημένες στους αστικούς ιστούς με κατάλληλη στελέχωση και επίβλεψη από δομές υγείας.
Οι δομές περίθαλψης μειονεκτούντων συνανθρώπων μας δεν είναι αποκλειστικά μονάδες υγείας. Έχουν συνάμα και κοινωνική διάσταση αφού οι διαμένοντες – που συνήθως είναι για μεγάλα χρονικά διαστήματα ή και μόνιμα – πρέπει να είναι σε επαφή με την κοινωνία για να διατηρούν την ψυχική τους υγεία που συμβάλει καθοριστικά και στην υγεία τους. Έχουν γνωστό σχεδόν σταθερό ιατρικό ιστορικό και απαιτείται η ουσιαστική στήριξη τους από παραϊατρικό, νοσηλευτικό και βοηθητικό προσωπικό (τραπεζοκόμους, τραυματιοφορείς, κλπ) με το οποίο συνυπάρχουν και που γι’ αυτούς αποτελεί την δεύτερή τους οικογένεια. Το βοηθητικό προσωπικό είναι αυτό που θα τους ταΐσει γιατί έχουν αδυνατούν μόνοι τους ενώ έχουν και προβλήματα κατάποσης, θα τους κάνει μπάνιο – ίσως και δύο φορές την ημέρα αν έχουν θέματα εντέρου – θα τους ντύσει, θα τους μιλήσει, θα τους κάνει βόλτα στον περίβολο, κλπ. Αλήθεια έχει σκεφθεί κανείς πως 4-5 τραπεζοκόμες πρέπει να ταΐσουν σε 1 ώρα σχεδόν και τους 80 περιθαλπόμενους; Πως για να αλλάξει ρούχα και να κάνει μπάνιο μάλλον δεν αρκεί ένα άτομο; Ότι στην βραδυνή βάρδια υπάρχει μόνο ένας νοσηλευτής/νοσηλεύτρια ανά όροφο ή 40 περίπου άτομα με όλα τα προβλήματα επικοινωνίας ;
Λόγω των πολλών περιπτώσεων μειονεξίας (κινητικά προβλήματα μικρά ή μεγαλύτερα, άνοια, ελαφρύς ή βαρύς αυτισμός, σύνδρομο down, κλπ) είναι αδύνατο οικονομικά να δημιουργη-θούν δομές για κάθε περίπτωση σε όλες τις πόλεις, ειδικά στην περιφέρεια, όπου ο ‘’πληθυσμός’’ ανά κατηγορία μειονεξίας είναι μικρός.
Η επιδοματική πολιτική προφανώς εξυπηρετεί τις κυβερνήσεις γιατί αποδίδεται στον μειονεκτούντα ένα χρηματικό ποσό – πάντα ανεπαρκές – και ‘’έξω από την πόρτα’’ που λέει ο λαός. Τώρα αν το ποσό αυτό είναι επαρκές για να αντιμετωπισθεί η κάθε περίπτωση σε ιδιωτικά ιδρύματα είναι άλλο θέμα. Με το επίδομα το κράτος θεωρητικά επιτελεί τον ρόλο του . Και ξεμπερ-δεύει από την υποχρέωση να δημιουργήσει δομές ανά την Ελλάδα, κατάλληλα στελεχωμένες, που να στηρίζουν πλήρως και σωστά τους μειονεκτούντες.
Τα προβλήματα λειτουργείας λοιπόν των ιδρυμάτων αυτής της λογικής στη χώρα μας δεν οφείλονται στο υπηρετούν ανεπαρκέστατο και ανειδίκευτο προσωπικό από το οποίο λείπουν οι ειδικοί επιστήμονες ( κοινων. λειτουργοί, ψυχολόγοι, εργοθεραπευτές, φυσιοθεραπευτές, κλπ).
Οφείλονται σχεδόν αποκλειστικά :
- Στην ανυπαρξία ολοκληρωμένης και σύγχρονης κοινωνικής πολιτικής σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Μια τέτοια πολιτική απαιτεί και μηχανισμούς ελέγχου που και αυτοί ελλείπουν όπως ελλείπουν και σε όλο τον κρατικό μηχανισμό.
- Στην ουσιαστική αποστελέχωση (ούτε καν υποστελέχωση !!!) των δομών.
- Στην αποκοπή τους από τις τοπικές κοινωνίες με την λογική -υποτίθεται – των οικονομιών κλίμακος με τις ενιαίες διοικήσεις ανά περιφέρεια.
Η δομή/ίδρυμα της πόλης δεν θα ισχυριστώ ότι λειτούργησε με ευρωπαϊκά πρότυπα. Αλλά και ποτέ δεν είχε φτάσει στο σημερινό σημείο. Και βέβαι αυτό δεν συμβαίνει με ευθύνη των εργαζομένων. Πάντα υπήρχαν ελλείψεις προσωπικού αλλά όχι όπως σήμερα. Σήμερα δεν υπάρχουν τραπεζοκόμες, ούτε προσωπικό καθαριότητας. Όλα εργολαβίες. Και η ανυπαρξία προσωπικού κουζίνας και λειτουργία μέσω εργολαβίας επιβαρύνει τους περιθαλπόμενους αφού η ανθρώπινη σχέση που μπορεί να δημιουργηθεί με το μόνιμο προσωπικό δενδημιουργείται με ανθρώπους που πιθανότατα εναλλάσσονται αφού είναι με ατομικές ιδιωτικές συμβάσεις.
Για την περίοδο 1993-1999 θα αναφέρω επιγραμματικά την δημιουργία και λειτουργία των εργαστηρίων δημιουργικής απασχόλησης ΑΜΕΑ με πόρους ευρωπαϊκών προγραμμάτων για τους περιθαλπόμενους αλλά και εξωτερικούς συμμετέχοντες, τις ανοιχτές εκδηλώσεις της Πρωτοχρονιάς των Απόκρεω, τις εκθέσεις έργων την 3η Δεκεμβρίου σε όλο τον νομό, την ανακαίνιση των λουτρών, των μαγειρείων, των πλυντηρίων, την αντισεισμική θωράκιση του κτιρίου, την έξοδο με συνοδεία οσών περιθαλπομένων είχαν την δυνατότητα, κλπ. Η παρουσία συμπολιτών και αρχών στις εκδηλώσεις αυτές και η ύπαρξη διοικητικού συμβουλίου με τοπικούς παράγοντες δημιουργούσε επαφή με την κοινωνία της πόλης αλλά και έναν εξ αποστάσεως ‘’έλεγχο’’ στοιχειώδους λειτουργίας.
Για την υπάρχουσα σήμερα κατάσταση προφανώς υπήρχε ενημέρωση ‘’προς τα πάνω’’. Πόσο πάνω έφταναν οι ενημερώσεις; Υπήρχαν αξιολογημένα στατιστικά στοιχεία; Και σε ποιες ενέργειες είχαν οδηγήσει; Αλλά είναι δυνατόν το κάθε Υπουργείο να μην γνωρίζει τις ανάγκες των υπηρεσιών του και να ενεργεί ανάλογα; Πρέπει να σταλεί υπόμνημα από τους υπηρεσιακούς παράγοντες για τις ελλείψεις; Δεν γνωρίζουν στο αρμόδιο υπουργείο ότι στο παράρτημα ΑΜΕΑ Λασιθίου δεν υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό αλλά και ότι υπηρετούν18 νοσηλευτές για να καλύψουν τρεις βάρδιες ημερησίως; Αυτοί οι 18 μπορούν να εξυπηρετήσουν ανθρώπινα τους 80 τρόφιμους; Ακόμα και οι 25 νοσηλευτές που εμφανίζονται ως δύναμη , αν ήταν όλοι παρόντες δεν θα αρκούσαν. Φυσικά η ίδια πρακτική εφαρμόζεται και στο Υπουργείο Υγείας, στο Υπουργείο παιδείας, κλπ. Και μετά ‘’δι’ ενεργειών’’ καλύπτονται ελάχιστες θέσεις. Ουδείς κεντρικός σχεδιασμός !!!
Η διαχείριση λοιπόν αυτής της κατάστασης δεν αντιμετωπίζεται με επιβολή ποινών αλλά ήρεμων, στοχευμένων και ολοκληρωμένων λύσεων. Και ενδεχομένως επιβολή ποινών αλλά σε όλη την ιεραρχία και όχι μόνο στο υπηρετούν προσωπικό . Δηλαδή επιβολή ποινών και στους ηθικούς αυτουργούς. (Στα ποινικά αδικήματα – οι ηθικοί αυτουργοί – πάντα αναζητούνται και τιμωρούνται ανάλογα. Σε περιπτώσεις όπως η παρούσα παραμένουν στο απυρόβλητο. Και επανεκλέγονται και επανυπουργοποιούνται).
Το παρόν επεισόδιο ας αποτελέσει απαρχή γενναίας αναθεώρησης της κοινωνικής πολιτικής μας για τους μειονεκτούντες συνανθρώπους μας που είναι συνταγματικά ισότιμοι με τους αρτιμε-λείς.
Και σίγουρα η συμμετοχή των ΟΤΑ στην όλη διαδικασία πρέπει να είναι καθοριστικά συμμετοχική. Γιατί οι δημοτικές αρχές είναι τα μόνα δημόσια όργανα που γνωρίζουν πολύ καλά το κοινωνικό τους τοπίο.
26/3/26
Αντώνης. Εμμ. Ζερβός
Πολιτ. Μηχ/κός ΕΜΠ
πρ. Δήμαρχος Αγ. Νικολάου
πρ. Πρόεδρος ΔΣ ΘΧΠΛ.
Υ.Γ. 1. Ο χρησιμοποιούμενος στην χώρα μας όρος ‘’ΑΜΕΑ’’, είναι τελείως αδόκιμος . Προφανώς δεν αποτελεί ειδική ανάγκη για ένα συνάνθρωπο να θέλει να φάει μόνος του, να κινηθεί και να επικοινωνίσει. Η καθιέρωση όμως του όρου ‘’μειονεξία’’ απαιτεί αναγνώριση του προβλήματος και αντιμετώπισή του και όχι ‘’τύλιγμά’’ του σε ένα θολό αλλά ‘’ωραίο’’ περιτύλιγμα (ΑΜΕΑ).
Υ.Γ. 2. Ο μοναδικός εργοθεραπευτής που υπηρετούσε στο ΘΧΠΛ, μετά την ενοποίηση των ιδρυμάτων έγινε Δντής της παιδόπολη στη Νεάπολη!!! Και έφυγε από το ΘΧΠΛ. (Σήμερα έχει συνταξιοδοτηθεί).
