Την έναρξη της λειτουργικής δραστηριότητας του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης στη Νεάπολη σηματοδότησε η εκδήλωση με τίτλο «Η Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης στον Δήμο Αγίου Νικολάου», η οποία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 29 Μαρτίου 2026 στο Κινηματοθέατρο «Δρήρος».
Η εκδήλωση, στην οποία παραβρέθηκαν εκπρόσωποι φορέων, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της ακαδημαϊκής και εκπαιδευτικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών, διοργανώθηκε σε συνεργασία του Πανεπιστημίου Κρήτης και του Δήμου Αγίου Νικολάου και αποτέλεσε την πρώτη επίσημη δράση της νέας αυτής δομής, η οποία θα λειτουργήσει στην ιστορική πρωτεύουσα του Δήμου Αγίου Νικολάου και αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της πολιτιστικής ταυτότητας και την ενδυνάμωση της επιστημονικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου Αγίου Νικολάου, του Μιραμπέλλου, του νομού Λασιθίου και της Ανατολικής Κρήτης.
Το Κέντρο Μεσογειακού Πολιτισμού, το οποίο θα στεγάσει, μεταξύ άλλων, το Εργαστήριο Μεσαιωνικής και Νεότερης Ιστορίας και Αρχαιολογίας, φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν σταθερό πυρήνα πολιτισμού, γνώσης και εξωστρέφειας, δημιουργώντας έναν ζωντανό χώρο συνάντησης και δημιουργικής αλληλεπίδρασης με πολίτες, επιστήμονες και νέους του τόπου.
Στον χαιρετισμό του, πριν από την έναρξη των ομιλιών, ο Δήμαρχος Αγίου Νικολάου κ. Μανώλης Μενεγάκης υπογράμμισε τον ιδιαίτερο συμβολισμό της ημέρας για τη Νεάπολη και τον Δήμο, τονίζοντας ότι η ίδρυση του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού αποτελεί μια ουσιαστική επένδυση στη γνώση, τον πολιτισμό και το μέλλον της περιοχής.
Παράλληλα, ο κ. Μενεγάκης αναφέρθηκε στις ενέργειες του Δήμου για την προώθηση του εγχειρήματος, επισημαίνοντας ότι προχωρούν οι απαραίτητες διοικητικές και θεσμικές διαδικασίες, όπως η προγραμματική συμφωνία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, καθώς και τα ζητήματα που αφορούν τη στέγαση του Κέντρου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διαδικασία αλλαγής χρήσης της οικίας Φθενάκη, η οποία δρομολογείται σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Εξέφρασε, επίσης, τη βούληση του Δήμου να στηρίξει έμπρακτα τη λειτουργία και την ανάπτυξη του Κέντρου, διασφαλίζοντας τις κατάλληλες προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητά του, ενώ υπογράμμισε ότι η επιτυχία του εγχειρήματος αποτελεί κοινό στόχο που προϋποθέτει συνεργασία, συντονισμό και συνέπεια.
Ο Δήμαρχος ευχαρίστησε θερμά το Πανεπιστήμιο Κρήτης, τον Πρύτανη κ. Γεώργιο Κοντάκη, την ακαδημαϊκή κοινότητα, τον Σύμβουλο του Πανεπιστημίου κ. Νίκο Κοκκίνη, καθώς και όλους όσοι συνέβαλαν στην υλοποίηση της σημαντικής αυτής πρωτοβουλίας.
Χαιρετισμούς απηύθυναν, επίσης, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κρήτης, Καθηγητής κ. Γεώργιος Κοντάκης, η Αντιπρύτανις, Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Μελίνα Ταμιωλάκη, η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Αγίου Νικολάου και πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής υποστήριξης από τον Δήμο του Κέντρου Μεσογειακού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Σοφία Καραμανώλη, ο επικεφαλής της μείζονος δημοτικής μειοψηφίας κ. Θωμάς Χαριτάκης και ο πρώην βουλευτής Λασιθίου και Σύμβουλος των Πρυτανικών Αρχών του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Νίκος Κοκκίνης.
Στη συνέχεια, μέσα από ενδιαφέρουσες εισηγήσεις, μέλη του Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) του Πανεπιστημίου Κρήτης, παρουσίασαν το έργο και τις δράσεις των Τμημάτων Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφίας και Φιλολογίας, φωτίζοντας σημαντικές πτυχές της μεσαιωνικής και νεότερης ιστορίας, της φιλοσοφίας και της πολιτιστικής και επιστημονικής κληρονομιάς της Ανατολικής Κρήτης.
Στο πρώτο μέρος της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν οι προοπτικές συνεργασίας του Δήμου Αγίου Νικολάου με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, καθώς και βασικές πτυχές του έργου της Φιλοσοφικής Σχολής. Η κ. Ελευθερία Ζέη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιστορίας Νέων Χρόνων στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, αναφέρθηκε στο «Εργαστήριο Μεσαιωνικής και Νεότερης Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης», ενώ η κ. Ελένη Σακελλαρίου, Καθηγήτρια Ιστορίας της Μεσαιωνικής Δύσης στο ίδιο Τμήμα, παρουσίασε την εισήγηση «Η Κρήτη και η Μεσόγειος: ιστορικές διαδρομές – ιστορικοί διάλογοι». Ακολούθησε η τοποθέτηση της κ. Κατερίνας Μπαντινάκη, Επίκουρης Καθηγήτριας Αισθητικής και Φιλοσοφίας της Τέχνης στο Τμήμα Φιλοσοφίας, με θέμα «Το Τμήμα Φιλοσοφίας στον Δήμο Αγίου Νικολάου».
Στο δεύτερο μέρος της εκδήλωσης παρουσιάστηκαν ερευνητικά πορίσματα που αφορούν την Ανατολική Κρήτη και ειδικότερα το νομό Λασιθίου. Ο κ. Νικόλαος Μπετείνης, υποψήφιος διδάκτορας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, παρουσίασε την εισήγηση «Οι αρχαιολογικές έρευνες στην Οξά», εκ μέρους της κ. Χριστίνας Τσιγωνάκη, Επίκουρης Καθηγήτριας Βυζαντινής Αρχαιολογίας, η οποία δεν κατέστη δυνατό να παραστεί. Η κ. Βίκυ Φοσκώλου, Επίκουρη Καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας, ανέπτυξε το θέμα «Μνημειακή ζωγραφική στη μεσαιωνική Κρήτη: η ανεκτίμητη κληρονομιά του νομού Λασιθίου», ενώ η κ. Μαρίνα Δετοράκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Βυζαντινής Φιλολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας, παρουσίασε την εισήγηση «Χειρόγραφα και κωδικογράφοι της Ανατολικής Κρήτης».
